ExperienceAsh
İstiyorum, dünyanı ve içinde ki her şeyi.
- Katılım
- 16 Şubat 2021
- Mesajlar
- 503
- Elmaslar
- 251
- Puan
- 11.105
- Konum
- Uzay Boşluğu
- Minecraft
- ExperienceAsh
Discord:
experienceash
29 Ekim 1923
Tam yüz bir sene evvel, 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet’in ilanı, Ankara’da 101 pare top atımı ile ilân olunmuş ve cümle memlekette bir şenlik havası içerisinde idrak edilmiştir. 1925 senesinden beri dahi, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı olarak resmen kutlana gelmektedir. Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretleri, Cumhuriyet’in 10. sene-i devriyesi münasebetiyle icra olunan 29 Ekim 1933’teki merasimde okuduğu 10. Sene Nutku’nda, bu kutlu günü "en büyük bayram" olarak tavsif eylemiştir.
Osmanlı Devleti'nin lağvedilmesi ile neticelenen Birinci Cihan Harbi'nden akabinde, Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretleri riyasetinde başlanan İstiklâl Harbi'nin henüz ilk senelerinden itibaren, idarede artık millet iradesinin hâkim olacağı açıkça beyân kılınmış idi.Tam yüz bir sene evvel, 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet’in ilanı, Ankara’da 101 pare top atımı ile ilân olunmuş ve cümle memlekette bir şenlik havası içerisinde idrak edilmiştir. 1925 senesinden beri dahi, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı olarak resmen kutlana gelmektedir. Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretleri, Cumhuriyet’in 10. sene-i devriyesi münasebetiyle icra olunan 29 Ekim 1933’teki merasimde okuduğu 10. Sene Nutku’nda, bu kutlu günü "en büyük bayram" olarak tavsif eylemiştir.
İstanbul'un işgali ve Meclis-i Mebusan'ın ilgası üzerine, millî irade, Büyük Millet Meclisi namıyla 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara’da toplandı. Meclis, 20 Ocak 1921 tarihinde kabul ettiği, anayasa mahiyetindeki Teşkilât-ı Esasiye Kanunu ile hâkimiyetin millete ait olduğunu ilan etti. Millî hâkimiyetin kemâliyle tecelli etmesini temin edecek idare tarzı dahi cumhuriyet idi. Büyük Millet Meclisi, 1 Kasım 1922 tarihinde saltanatı ilga etti. Böylelikle ferdî hâkimiyet hukuken tarihe intikal etti. Akabinde, sekiz ay süren müzakereler neticesinde, 24 Temmuz 1923’te Lozan Sulh Muahedesi imza olundu. Sulh temin olundu ve Türkiye’nin hudutları tespit edildi. Bu vesile ile Türkiye ile Garb devletleri arasındaki siyasi, hukuki ve içtimai münasebetler dahi yeniden tanzim edildi.
Bundan takriben üç ay sonra, 13 Ekim 1923 tarihinde, Büyük Millet Meclisi'nde kabul olunan bir kanunla Ankara, yeni devletin payitahtı olarak ilan olundu. Böylece Cumhuriyet'in ilanı yolunda bir adım daha atılmış oldu. 29 Ekim 1923’te Gazi Mustafa Kemal Paşa ve refikaları, Teşkilât-ı Esasiye Kanunu’na dair bazı esaslı tadilatlar ihtiva eden bir kanun layihası takdim eylediler. Bu tadilatlar arasında, Türkiye Devleti'nin idare şeklinin cumhuriyet olması gerektiği dahi yer almakta idi. Layihâ müzakere olundu ve gün nihayetinde 158 meb’us, ittifak ile Türkiye’nin idare tarzının Cumhuriyet olmasını kabul etti. Aynı celsede, ilk Reisicumhurluk intihabı dahi icra olundu ve Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretleri, yeni Cumhuriyet’in ilk Reisicumhuru seçildi.
Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretleri, kendisini Cumhurreisliği’ne intihap eden Meclis’e teşekkür ettikten sonra bir nutuk irad etti. Bu nutkunu, “Milletimiz kendisinde mevcut olan hasletleri ve kıymeti, hükümetin yeni namıyla medeniyet âlemine çok daha kolay arz edebilecektir. Türkiye Cumhuriyeti, dünyada işgal ettiği mevkie lâyık olduğunu eserleriyle ispata muktedir olacaktır... Türkiye Cumhuriyeti mes’ûd, muvaffak ve muzaffer olacaktır.” beyanatıyla hitama erdirdi.
1925 senesinde kabul olunan bir kanunla da, Cumhuriyet’in ilan olunduğu gün, resmi bayram kılındı.
29 Ekim 1923 tarihinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde icra olunan bir anayasa tadilatı ile Türkiye Devleti'nin idare şekli Cumhuriyet olarak tayin edilmiştir. Bu inkılâbın 101 pare top atımı ile kutlanması aynı gün meclis tarafından karara bağlanmıştır. Bizler dahi yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş günü olan 29 Ekim’i her sene memleketçe büyük bir heyecanla idrak etmeye devam etmekteyiz.
Türk milleti için Cumhuriyet Bayramı, milli vahdet ve beraberliğin, içtimai dayanışmanın zirveye çıktığı milli bayramlarımızdan biridir. İstiklâl Harbi’nin Türk milletinin zaferiyle neticelenmesinin ardından meydana gelen idare boşluğunun bertaraf edilmesi maksadıyla yeni bir idare tarzının ihdası zarurî idi. Mustafa Kemal Paşa ve refikaları, icra ettikleri mesai neticesinde Türkiye’ye yaraşır idare tarzının cumhuriyet olduğuna karar kıldılar. Nihayet, 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet ilân olundu.
Cumhuriyet'i, memleketi kurmak, elde etmek ve milletimizi yeniden bir sancak altında toplamak için birtakım mühim muharebelere girdik ve bunları muvaffakiyetle atlattık, işte onlar...
Cumhuriyet’in ilanına giden yolda Osmanlı Devleti, Birinci Cihan Harbi akabinde birçok cephede muharebe etmiş ve kıymetli savaşlar vermiştir. Bu savaşlar, Türkiye Cumhuriyeti'nin teşekkülüne zemin hazırlayan İstiklâl Harbi’nin dahi temelini atmıştır. İşte Cumhuriyet’in tesis edilmesi yolunda icra olunan başlıca muharebeler ve kısa izahatları:
- Birinci Cihan Harbi (1914-1918)Osmanlı Devleti, Almanya’nın müttefiki olarak harbe dâhil olmuş ve birçok cephede mücadele etmiştir. Bilhassa Çanakkale Cephesi'nde, Mustafa Kemal Paşa’nın kumandasında Türk askeri büyük bir zafer elde etmiş, İtilaf Devletleri’nin İstanbul’a erişmesini men etmiştir. Lakin savaş nihayetinde Osmanlı Devleti ağır kayıplar vererek mağlubiyeti kabul etmiş ve Mondros Mütarekesi’ni imza ederek çekilmiştir.
- Mondros Mütarekesi ve İşgaller (1918-1919)Mondros Mütarekesi akabinde İtilaf Devletleri, Osmanlı topraklarını işgale başlamışlardır. İzmir'in Yunan kuvvetleri tarafından işgali, Türk milletinin istiklâl mücadelesini başlatan mühim bir dönüm noktası olmuştur. İşgallerin çoğalmasıyla beraber, Türk halkı mukavemet göstermeye karar kılmış ve Kuvâ-yi Milliye namıyla birlikler teşekkül ettirilmiştir.
- İstiklâl Harbi (1919-1922)İstiklâl Harbi, Türk milletinin istiklâl mücadelesinde en mühim safhadır. Mustafa Kemal Paşa ve refikalarının önderliğinde, milletin desteği ile istiklâl mücadelesi muvaffakiyetle yürütülmüştür. İstiklâl Harbi dört ana cephede cereyan etmiştir:
- Şark Cephesi: Ermenilerle yapılan muharebeler neticesinde 1920’de Gümrü Muahedesi akdedilmiş, Şark sınırında asayiş sağlanmıştır.
- Cenup Cephesi: Fransızlarla yapılan mücadele neticesinde 1921’de Ankara Muahedesi ile Fransızlar çekilmiş ve bu cephe kapanmıştır.
- Garb Cephesi: Yunanlılarla cereyan eden en kritik muharebelerdir. Sakarya Meydan Muharebesi (1921) ve Büyük Taarruz (1922) gibi zaferlerle Yunan ordusu geri çekilmek mecburiyetinde kalmıştır.
- Mudanya Mütarekesi (1922)Büyük Taarruz akabinde Yunanlılar Anadolu’dan çekilmiş ve Mudanya Mütarekesi akdedilmiştir. Bu muahede ile harp sona ermiş ve Lozan Muahedesi'nin yolu açılmıştır.
- Lozan Sulh Muahedesi (1923)Lozan Sulh Muahedesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin hudutlarını tayin eden ve istiklâlini beynelmilel sahada tescil eden en mühim muahededir. Bu muahede ile Osmanlı Devleti sona ermiş ve Türkiye Cumhuriyeti resmen tesis olunmuştur.
Yüce ve Ulu Lider Halaskargazi Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye'yi "Çağdaş uygarlık seviyesine ulaştırmak" amacıyla birçok alanda kapsamlı yenilikler gerçekleştirmiştir. Bu yenilikleri dokuz başlık altında toplayabiliriz:
- Siyasal Alanda Yapılan Yenilikler
- Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922)
- Ankara'nın başkent olarak ilan edilmesi (13 Ekim 1923)
- Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923)
- Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924)
- Siyasi partilerin kurulması (Cumhuriyet Halk Fırkası, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Serbest Cumhuriyet Fırkası)
- Bayındırlık Alanında Yapılan Yenilikler
- Demiryolları yabancı şirketlerin elinden alınıp devletleştirildi, yeni demiryolları inşa edildi. 1923’ten 1938’e kadar toplam 3360 km demiryolu yapılmıştır.
- Osmanlı'dan kalan 18.335 km karayolu, 1948’de 45.000 km'ye çıkartılmıştır.
- Denizcilik alanında Kabotaj Kanunu çıkarıldı, yeni limanlar ve iskeleler inşa edilerek ülkenin denizcilik altyapısı güçlendirildi.
- Modern şehirler ve kasabalar inşa edilerek çağdaş bir görünüm kazandırıldı.
- Toplumsal Alanda Yapılan Yenilikler
- Kadınlara erkeklerle eşit haklar verilmiştir (1926-1934).
- Şapka ve kıyafet devrimi yapılmıştır (25 Kasım 1925).
- Tekke, zaviye ve türbeler kapatılmıştır (30 Kasım 1925).
- Soyadı Kanunu çıkarılmıştır (21 Haziran 1934).
- Lakap ve unvanlar kaldırılarak modern vatandaşlık kavramına geçilmiştir (26 Kasım 1934).
- Uluslararası saat, takvim ve uzunluk ölçüleri kabul edilmiştir (1925-1931).
- Tarım Alanında Yapılan Yenilikler
- Köylü üzerindeki Aşar vergisi kaldırılmıştır (1925).
- Ziraat Bankası'nın köylüye verdiği kredi miktarı artırılmıştır.
- Çiftçiler tarımda modern makine, tohum, gübre ve ilaç kullanımı için teşvik edilmiştir.
- Çiftçilere damızlık hayvan, tohum, fidan ve borç para verilmiştir.
- 1929'da "Tarım Kredi Kooperatifleri" kurulmuştur.
- Hukuk Alanında Yapılan Yenilikler
- 20 Ocak 1921’de ilk anayasa Teşkilat-ı Esasiye ilan edilmiştir.
- Cumhuriyetin ilanından sonra 1924 Anayasası yürürlüğe girmiştir.
- 17 Şubat 1926’da İsviçre’den alınan Medeni Kanun ilan edilmiştir. Bu kanunla:
- Birden fazla kadınla evlenme yasaklanmıştır.
- Mirasta ve boşanmada kadın-erkek eşitliği sağlanmıştır.
- 8 Mayıs 1928'de İsviçre'den alınan Borçlar Kanunu,
- 10 Mayıs 1928'de Almanya’dan alınan Ticaret Kanunu,
- 1 Temmuz 1928’de İtalya'dan alınan Ceza Kanunu yürürlüğe girmiştir.
- Eğitim ve Kültür Alanında Yapılan Yenilikler
- Öğretim birleştirilmiştir (3 Mart 1924).
- Yeni Türk harfleri kabul edilmiştir (1 Kasım 1928).
- Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu kurulmuştur (1931-1932).
- Üniversite öğrenimi düzenlenmiştir (31 Mayıs 1933).
- Güzel sanatlar alanında gelişmeler sağlanmıştır.
- Sanayi Alanında Yapılan Yenilikler
- 1925'te "Sanayi ve Maadin Bankası" kurulmuştur.
- 1927’de "Teşvik-i Sanayi Kanunu" çıkarılmış, halk sanayiye teşvik edilmiştir. Halkın sermaye yetersizliği nedeniyle "Devletçilik" politikası benimsenmiştir.
- 1933’te "İlk Beş Yıllık Sanayi Planı" hazırlanmıştır.
- 1933’te Sümerbank kurulmuştur.
- 1938'de "İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı" hazırlanmış, ancak II. Dünya Savaşı nedeniyle uygulamaya konulamamıştır.
- 1935’te Maden Tetkik Arama Enstitüsü (MTA) ve Etibank kurulmuştur.
- 1939’da Türkiye’nin ilk demir-çelik fabrikası olan Karabük Demir-Çelik Fabrikası açılmıştır.
- Ekonomi Alanında Yapılan Yenilikler
- 17 Şubat 1923’te "İzmir İktisat Kongresi" düzenlenmiştir. Burada milli ekonominin hedefleri belirlenmiş, yatırımcılara kolaylık sağlanacağı, yerli malı kullanımının teşvik edileceği ve milli bir bankanın kurulacağı belirtilmiştir.
- 1930’dan itibaren özel sektörün yetersizliği nedeniyle "Devletçi" bir ekonomi politikası benimsenmiştir.
- 1933'te "İlk Beş Yıllık Kalkınma Planı" başarıyla uygulanmıştır.
- Ticaret Alanında Yapılan Yenilikler
- 1924'te İş Bankası kurulmuştur.
- 1 Temmuz 1926'da "Kabotaj Kanunu" çıkarılmıştır. Türk karasularında yolcu ve yük taşıma hakkı sadece Türk gemilerine verilmiş, ayrıca Denizbank kurulmuş ve denizcilik faaliyetleri artmıştır.
Gerçekten de, Halaskargazi Mustafa Kemal Atatürk ve kahraman silah arkadaşlarının, şehitlerimizin ve o zor dönemde varını yoğunu ortaya koyan tüm atalarımızın fedakârlıklarını unutmamak her birimize düşen bir görev. Bu topraklar çok zor kazanıldı; yoksulluk içinde, kıt kanaat imkânlarla, ama dimdik ve umutla durarak kazanıldı. Gerekirse bir lokma ekmeği paylaşarak, yeri geldiğinde günlerce cephelerde uyumadan, üşüyerek ve aç kalarak verdiler bu mücadeleyi. Bize de emanet ettikleri bu ülkeyi korumak, yüceltmek, ihanetlere karşı hep uyanık kalmak düşüyor.
Şimdi belki de, tarihimizde pek çok kez olduğu gibi, yine zorlu bir dönemden geçiyoruz. Her zorluğun sonunda bir zafer saklıdır ve bu kez de o zaferi görmek, birlik içinde kararlı durmamızla mümkün olacak. "Kim olduğunuzu unutmayın" demişsin ya, işte gerçekten tam da bu! En kadim, en görkemli medeniyetin çocukları olarak, geçmişimizden güç alıp geleceğe umutla yürümek bizim mirasımız.
Ve Yahya Kemal’in “Akıncılar” şiirindeki gibi, kararlılıkla, cesaretle adım atmalıyız. Biz bir ateş olduk, her zor dönemden küllerimizden doğarak çıktık.
Konuyu Yahya Kemal Beyatlı'nın Akıncılar şiiri ile kapatıyorum. İyi forumlar, iyi bayramlar dostlar!
Akıncılar
Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik
Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik
Haykırdı, ak tolgalı beylerbeyi "İlerle!"
Bir yaz günü geçtik Tuna'dan kafilelerle
Şimşek gibi atıldık bir semte yedi koldan
Şimşek gibi Türk atlarının geçtiği yoldan
Bir gün yine doludizgin atlarımızla
Yerden yedi kat arşa kanatlandık o hızla
Cennette bu gün gülleri açmış görürüz de
Hâlâ o kızıl hâtıra gitmez gözümüzde
Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik
Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik
Yahya Kemal BEYATLI
Akıncılar
Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik
Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik
Haykırdı, ak tolgalı beylerbeyi "İlerle!"
Bir yaz günü geçtik Tuna'dan kafilelerle
Şimşek gibi atıldık bir semte yedi koldan
Şimşek gibi Türk atlarının geçtiği yoldan
Bir gün yine doludizgin atlarımızla
Yerden yedi kat arşa kanatlandık o hızla
Cennette bu gün gülleri açmış görürüz de
Hâlâ o kızıl hâtıra gitmez gözümüzde
Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik
Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik
Yahya Kemal BEYATLI
